İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili fiziksel risk faktörleri nelerdir

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili fiziksel risk faktörleri nelerdir, kimler risk altındadır, çalışanlar nasıl korunmalıdır?

Çalışılan ortamının sıcaklık, nem, aydınlatma, gürültü, titreşim, basınç gibi
özelliklerinin bireyin sağlığı üzerinde önemli etkisi bulunmaktadır. Özellikle tehlikeli ve çok
tehlikeli işlerde çalışanlar bu yönden büyük risk altındadır. Burada önemli olan her işletmede
olabilecek fiziksel olumsuzlukların kaynağında yok edilmesi ve çalışanların bunlara karşı
korunmasıdır.

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili fiziksel risk faktörleri

Fiziksel Risk faktörleri şunlardır:

  • Gürültü
  • Titreşim
  • Aydınlatma
  • Termal Konfor
  • Radyasyon
  • Basınç

fiziksel risk faktörleri

Fiziksel risk faktörlerinin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak veya azaltmak için her
bölümde anlatılan özel önlemlere ek olarak aşağıda belirtilen genel önlemlerin de
uygulanması gerekir.

  • Kişisel korunma konusundan uzaklaşmadan toplu korumaya öncelik verilmesi gerekir.
  • Her türlü önlem alınsa dahi, uygun kişisel koruyucu donanımların kullanılmasının sağlanması gerekir.
  • Çalışanlara gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verilmesi ve periyodik sağlık muayenelerinin yapılması gerekir.
  • İş yerinin genelini kapsayan iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesinin yapılması gerekir.

Aydınlatma

fiziksel risk faktörleri

İş sağlığı ve güvenliği bakımından aydınlatmanın önemi büyüktür. Nesnelerin görünebilmesi, işin daha kaliteli yapılması ve çalışanın iş esnasında görme kusurlarından kaynaklanan bir sebepten ötürü zarar görmemesi için bu konunun üzerinde durulmalıdır. Özellikle tersaneler, döküm sanayi, büyük montaj hatları ve atölye çalışanları için çalışma ortamının yeterince aydınlatılması önemlidir.

Aydınlatmada kullanılan ışığın kökenine ve aydınlatılacak yerin özelliklerine göre doğal ve yapay aydınlatma olmak üzere iki tür aydınlatma vardır.

Doğal aydınlatmada temel kaynak güneştir, bu tür aydınlatmada temel amaç doğal ışığın en uygun şekilde kullanılmasıdır. Yapay aydınlatmada kullanılan ışık kaynağı, elektrikli ışık kaynaklarıdır.

Çalışma ortamının yeterince aydınlatılmamasına bağlı olarak çeşitli sağlık ve güvenlik
riskleri oluşabilir.

Bunlar;

  • Takılıp düşmelere bağlı yaralanmalar,
  • Göz rahatsızlıkları,
  • Çalışanın kendini iyi hissetmemesi, moral bozukluğu ve yorgunluk gibi biyolojik ve psikolojik rahatsızlıklar

şeklinde sıralanabilir.

Aydınlatmayla ilgili risk faktörlerine karşı alınacak önlemler;

  • İş yerinin yapılan iş ve işlemin gerektirdiği şekilde uygun ve dengeli aydınlatılması,
  • Yapay aydınlatma gereken durumlarda doğal ışığa en yakın ışık kaynağının seçilmesi,
  • Düzenli aralıklarla ölçüm yapılması

şeklinde sıralanabilir.

İş yerlerinde uygun aydınlatma ile çalışanın göz sağlığı korunur, birikimli kas ve iskelet sistemi travmaları ve pek çok iş kazası önlenir, olumlu psikolojik etki sağlanır. Bu nedenle iş yerleri özellikle sanayi kuruluşlarında yapılan iş ve işlemin gerektirdiği uygun aydınlatmanın sağlanması gerekmektedir.

Titreşim

Çalışma ortamında kullanılan araç gereç ve makinelerin çalışırken oluşturdukları salınım hareketleri sonucunda veya iyi dengelenmemiş araç gereçlerin çalışması sırasında titreşim meydana gelir (Resim 1)

İş sağlığı ve güvenliği fiziksel

Resim1: Çalışırken salınım hareketi oluşturan araç gereç ve makineler

Sağlık ve güvenliği etkilemesi bakımından titreşim, “el-kol titreşimi” ve “bütün vücut titreşimi” olmak üzere iki gruba ayrılır.

vücut el kol titreşimi

Resim 2: Bütün vücut, el ve kol titreşimi

El, kol titreşimi; el, kol sistemine aktarıldığında çalışanın sağlık ve güvenliği için risk oluşturan ve özellikle de damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimi ifade eder. El, kol titreşimine maruziyet özellikle vurgulu metal çalışmaları, öğütücü makineler ve dönen cihazların kullanımında görülebilir.

el kol titreşimine neden olan makineler

Resim3: El, kol titreşimine neden olan makineler

Bütün vücut titreşimi; vücudun tümüne aktarıldığında çalışanın sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle de bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreşimi ifade eder.

Bütün vücut titreşim maruziyeti; sanayi, trafik ve diğer endüstriyel alanlarda giderek önemi artan bir problemdir. Bütün vücut titreşim kaynaklarına; kara, deniz ve hava taşımacılığındaki araçlar, dokuma tezgâhlarında kullanılan makineler, çelik konstrüksiyonlu yapılarda titreşime sebep olan makineler ile yol yapım, bakım ve onarım makineleri örnek olarak verilebilir.

vucut titreşimine neden olan araçlar

vucut titreşimine neden olan araçlar

Titreşimden etkilenen çalışanlarda yorgunluk, dikkatsizlik, bazı ortopedik, fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar, iş kazaları ve iş performansının azalması gibi etkiler
gözlenmektedir.

Titreşim maruziyetine karşı alınacak önlemler:

  • İşi en iyi yapan ve en az titreşim maruziyeti verecek aletlerin seçilmesi,
  • Çalışma şekli ve/veya alet kullanımı ile ilgili prosesin değiştirilerek titreşimin mümkün olan en düşük seviyeye indirilmesi,
  • Aletlerin keskinleştirilmesi, yağlanması ve motor ayarlarının yapılması gibi gerekli bakım işlerinin planlanması,
  • Çalışanın titreşimli alet ile çalıştığı saatin azaltılması,
  • Hafta içinde titreşimli alet kullanılan gün sayısının azaltılması,
  • İşin, titreşimli ve titreşimsiz aletlerin dönüşümlü olarak kullanılmasını sağlayacak şekilde düzenlenmesi,
  • Titreşim stresini en aza indirmek için çalışma şekli ve iş yerinin ergonomik prensiplere uygun düzenlenmesi,
  • Titreşimli alet sapının veya alet ile çalışanın temas hâlinde olduğu yerin titreşim sönümleyici malzemelerle desteklenmesi, Eldivenlerin parmak ve avuç kısımlarının titreşim sönümleyici malzemelerle desteklenmesi,
  • Soğuk ortamlarda titreşime maruziyetin çalışanın sağlığını daha olumsuz etkilemesi nedeniyle vücudun iç sıcaklığını korumak için soğuktan koruyucu
    uygun kıyafetlerin giyilmesi,
  • Titreşimli alet kullanacak her çalışana işe alınmadan önce bir tıbbi ön inceleme yapılması,

şeklinde sıralanabilir.

Toz

İş sağlığı ve güvenliği toz

Toz, özellikle solunum sisteminde tahribat yaratan zararlı bir maddedir. Çalışma ortamlarında çalışanlar zararlı toz çeşitlerine maruz kalmaktadır.

Çalışma ortamında bulunan toz çeşitleri şunlardır:

 Mineral tozlar; kristal silika, kuvars, kömür ve çimento tozları

 Metal tozlar; kurşun, kadmiyum, nikel, berilyum tozları

 Diğer kimyasal tozlar; torbalanmamış kimyasallar ve tarım ilaçları

 Organik ve bitkisel tozlar; pamuk, un, ağaç, çay tozları vb.

 Biyolojik tehlikeler; canlı partiküller, küf, spor vb.

Toza maruziyetin fazla olduğu riskli meslek grupları ise; madenciler, inşaat, seramik ve cam sanayi çalışanları, kot kumlama çalışanları ile döküm temizleme işinde çalışanlar şeklinde sıralanabilir.

Çalışma ortamında bulunan toz; solunum, deri emilimi ve beslenme gibi çeşitli sebeplerden dolayı çalışanın sağlığını tehdit etmektedir. Tozlu bir iş ortamındaki sağlık riski; tozun çeşidi (fiziksel, kimyasal ve mineralojik özellikler) ve toza maruziyete bağlıdır. Toza, maruziyetin çalışan üzerinde negatif sağlık etkisi bulunmaktadır.

Toza maruziyet sonucunda açığa çıkan negatif sağlık etkileri; pnömokonyoz,asbestoz, silikozis, iskemik kalp rahatsızlığı, kanser, sistemik zehirlenme, enfeksiyon, alerji, ağır metal hastalıkları, iltihaplı akciğer hastalıklarını kapsamaktadır.

Tozların sağlık üzerindeki etkisi dışında bir başka İSG riski de patlayıcı olmalarıdır. Yanıcı tozların (un, şeker, nişasta, kömür tozları vb.) belirli bir miktarda havada asılı kalmaları ve tutuşturucu bir kaynakla temas etmesi sonucu meydana gelen olaya toz patlaması denir.

Tozla mücadele etmek için öncelikle tehlike kaynaklarının tehlikesiz olan veya daha az tehlikeli olanla, toz yayılımına sebep olan üretim proseslerinin ise toz yayılımına neden olmayan veya daha az olan proseslerle değiştirilmesi gerekmektedir. Tehlikenin kaynakta yok edilemediği, üretimde başka bir makinenin veya prosesin mümkün olmadığı durumlarda ise mühendislik kontrol yöntemlerine başvurulmalıdır. Bu kapsamda, toz çıkaran makinelere toz emiş sistemleri kurulmalı, tozlu üretim bölümleri kapalı alan içerisine alınarak ortamdan izole edilmelidir. Sulu üretimin mümkün olduğu işlerde, işlemlerin su yardımıyla yapılarak tozun bastırılması sağlanmalıdır. Ayrıca yapılan işin niteliğine uygun havalandırma sistemlerinin kurulu ve aktif olması, tozun çalışma ortamından tahliye edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışanların toz maruziyetinin önüne geçilmesindeki son adım KKD kullanılmasıdır. Çalışanların kullanacağı KKD (maskeler), yapılan işin niteliği, ortamda çıkan tozun cinsi, periyodik aralıklarla gerçekleştirilen ölçümler ile tespit edilen toz konsantrasyonuna bağlı olarak seçilmeli, herhangi bir ek risk taşımamalıdır.

fiziksel risk faktörleri:Gürültü

İş sağlığı ve güvenliği fiziksel risk gürültülü ortam

Gürültü istenmeyen rahatsız edici sesler olarak tanımlanabilir. Gürültünün türleri frekans spektrumuna göre sürekli geniş ve sürekli dar band gürültüsü, zamana bağlı olarak kararlı (sürekli) ve kararsız gürültü şeklindedir. Gürültünün en olumsuz etkisi işitme kaybına neden olmasıdır. İş esnasında sürekli olarak gürültüye maruz kalan bir kişi, mesleki işitme kaybıyla karşılaşabilir. Gürültünün, işitme kaybının yanı sıra çeşitli ruhsal bozukluklar ile sinir ve sindirim sistemi hastalıklarına neden olabileceği belirlenmiştir. Ayrıca aralıklı ve ani gürültü, kişide ani adrenalin boşalımı yaratarak kalbin atma hızı, soluk alıp verme sayısı ve kan basıncını artırmakta; dikkat kaybı ve uyku düzeninde bozulmalara neden olabilmektedir.

fiziksel risk faktörleri:Gürültü maruziyetini yok etmeye veya azaltmaya yönelik alınacak önlemler;

 Gürültüye neden olan ekipmanın mümkünse gürültüsüz olanla değilse en az gürültü yayan uygun ekipmanla değiştirilmesi,

 Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi,

 İş yeri ve çalışılan yerlerin tasarımının gürültü maruziyetini göz önüne alınarak yapılması,

 Gürültü kaynağının ayrı bir bölmeye alınması,

 Sesin geçebileceği ve yansıyabileceği duvar, tavan, taban gibi yerlerin ses emici malzeme ile kaplanması,

 Makinelerin yerleştirildiği zeminde gürültüye karşı gerekli önlemlerin alınması,

 Gürültünün hava yoluyla yayılımının perdeleme, gürültü emici örtü gibi teknik yöntemlerle azaltılması,

 İş ekipmanı bakımının düzenli aralıklarla yapılması,

 Çalışanın gürültüye maruziyet süresinin sınırlanması,

 Yeterli dinlenme araları verilerek çalışma sürelerinin düzenlenmesi,

 Çalışanın maruz kaldığı gürültü düzeyinin periyodik olarak ölçülmesi,

 Çalışana işe başlamadan önce işitme ile ilgili sağlık kontrolünün yapılması şeklinde sıralanabilir.

fiziksel risk faktörleri: Termal Konfor

:İş sağlığı ve güvenliği termal

Çalışanların konforunu sağlayacak çalışma ortamı için çevresel (işyerindeki nem ve ısı kaynakları gibi), işle ilgili ve kişisel faktörlerin (kıyafet, kilo, yaş, metabolizma gibi) oluşturduğu termal konfor şartlarının tamamının sağlanması gerekir.

Termal konfor yönetimi yapılarak çalışanın moral ve verimliliğini arttırmak ayrıca iş yerinde daha sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı yaratmak mümkün olur.

Ortamın sıcaklığının fazla olmasının çalışan üzerinde aşırı uyku hâli, yorgunluk, tansiyon düşmesi, baş dönmesi, vücut direncinin düşmesi, aşırı terleme, çalışma veriminin düşmesi, kaşıntıya yol açan kırmızı lekelerin oluşması, aşırı duyarlılık, endişe ve konsantrasyon bozuklukları gibi olumsuz etkileri olabilir.

Ortamın soğuk olmasının ise çalışan üzerinde dikkat dağılması, bedensel ve zihinsel verimin düşmesi, vücut iç ısısının yükselmesi, ürperme, titreme, beslenme ve enerji gereksinimi gibi olumsuz etkileri olabilir.

  • İş yerinde termal konfor kontrolünün birçok yolu vardır. Bunlardan bazıları uygulaması oldukça kolaydır. Kontrol önlemlerinin bazıları;
  • Çevre kontrolü; havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin kontrolü,
  • Görevin kontrolü; çalışanın yaptığı işin miktarının, giydiği kıyafetin, kullandığı ekipmanın ve çalışma süresinin kontrolü,
  • İdari kontroller; iş zamanlaması, planlama, programlama ve dinlenme zamanlarının kontrolü,
  • Mühendislik kontrolleri; mühendislik çalışmaları sonucunda alınan önlemlerin kontrolü,

şeklinde sıralanabilir.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Doğru cevabı sayı olarak yazın. *